Kariyer Planlama Aracı (KPA)

İnsan, doğuştan getirdiği özellikler ve yaşamındaki deneyimlerle bugünkü kişiliğine ulaşır. Bu özellikler onu diğerlerinden farklı kılar ve hayatta neler yapabileceği üzerinde etkili olur. KPA, öğrencinin mesleki ilgilerini ve algıladığı yeteneklerini değerlendirirken kariyer yönelimlerini motive eden kişisel özelliklerini de yorumlar.

Bu ölçeğin temelinde, öğrencinin kariyer tercihinin onun motivasyonunu, ilgisini, kişiliğini ve yeteneğini yansıtan bir davranış olduğu yaklaşımı bulunur. Bir meslek, o mesleği yapan bireyler hakkında bazı bilgiler sunar. Seçilen meslek ise bireyin kendisiyle ilgili içgörüsünü, yeteneklerini ve algılama biçimini, meslek hakkındaki bilgisini ve o mesleğe girme isteğini gösterir. Bu nedenle Kariyer Planlama Aracı bir meslek envanterinden daha fazlasıdır.

KPA, Kişisel Özelliklerim raporunu iki kişilik ve kariyer kuramı ışığında hazırlar. Psikoloji, eğitim bilimleri ve insan kaynakları alanlarında genel kabul gören John L. Holland'ın Tipoloji Kuramı'na (RIASEC) ve Myers-Briggs Kişilik Tipleri (MBTI) yaklaşımına dayanır. Bu kuramlar, bireylerin davranışlarını ve çevreleriyle etkileşimlerini açıklamayı, ayrıca meslek seçerken veya değiştirirken mesleki doyum sağlamalarına yardımcı olmayı amaçlar.

Kişisel Özelliklerim raporunda neler var?

Öğrencilik yılları, bireyin doyum sağlayacağı ve kendisini var edebileceği bir yaşam için psikososyal donanımlar kazandığı bir süreçtir. Bu süreçte öğrenciye kim olduğu, kim olabileceği ve hayatta neler yapabileceği konusunda gerçekçi bilgiler sunulması önemlidir. Öğrenci için tasarlanan geleceğin yalnızca bir hayal değil, gerçekleşebilir bir proje olması potansiyeline ilişkin bu bilgilere bağlıdır.

KPA'nın bu raporunda birey hakkında çok yönlü bir yansıtma yapılır. Öğrenci kendisini daha iyi tanır ve potansiyeline ilişkin farkındalık kazanır.

• Öğrencinin genel kişisel özellikleri
• Öğrenciye en uygun ilk 30 meslek
• Çalışma biçimi ve tercih ettiği ortam
• Kişiler arası ilişkilerdeki tutumu
• Öğrenciye uygun temel meslek alanları
• Öğrencinin düşünme şekli
• İletişim başarısı ve kariyer gelişimi için öneriler

Kariyer Planlama Aracı'nın bu raporunda öğrenci adına, kendisinin ve onu iyi tanıdığını söyleyenlerin dahi kolaylıkla sözcüklere dökemeyeceği özel bir değerlendirme oluşturulur.

ABD Çalışma Bakanlığı İstihdam ve Eğitim İdaresi Başkanlığı tarafından tanımlanan ve Türkiye kültürüne uyarlanan 962 mesleğin, en uygun olandan en az uygun olana doğru sıralandığı kişiye özel bir rapordur.

Bildiğimiz kadarıyla Türkiye'de ve dünyada hiçbir eğitim kurumu öğrencilerine kişisel özelliklere göre özel olarak sıralanmış bu tür bir envanter çıktısı sunmamaktadır.

Uluslararası ölçekte tanımlanmış bu meslekler listesi, öğrencilerin küresel kariyer dünyasında kendilerine bir yer bulmalarına yardımcı olması bakımından önemlidir. Bu aynı zamanda ailelerin ve öğrencileri yetiştiren kurumların hedefleri arasındadır.

KPA, diğer meslek testlerinden farklı olarak kişisel özelliklerle belirli meslekleri eşleştirir. Alan, sektör veya meslek grubu gibi genel bir değerlendirme sunmanın ötesinde, Standard Occupational Classification (SOC) sistemine göre belirlenen 962 mesleği kişiye uygunluk düzeyleriyle sıralar. Uyum oranlarını yüzde olarak ve beş ayrı düzeyde gösterir.

KPA, sürekli geliştirilen ve dünyanın en başarılı insan kaynağı veri tabanlarından biri kabul edilen O*NET OnLine kaynağını kullanır.

Yükseköğretim programı önerileri

Meslekler Listem raporunda yükseköğretim programları da önerilir. Türkiye'de yüzlerce lisans ve ön lisans programı bulunur. Ancak gençler bu programların tamamından haberdar olmadan gelecek hazırlığı yapabilir. KPA, kişisel özelliklere göre yaklaşık 1.000 mesleği sıralamanın yanı sıra bu mesleklere hangi yükseköğretim programlarıyla ulaşılabileceğini de önerir.

Araştırmalar, iş hayatındaki pek çok kişinin mezun olduğu bölümle örtüşmeyen mesleklerde çalıştığını göstermektedir. Bir kariyer planlama hatası olarak değerlendirilen bu durumu öğrencilerin yaşamaması için KPA'daki yükseköğretim programı önerileri önem taşır.

Öğrenciler bu çalışmayla kişisel özelliklerine uygun meslekleri ve bu mesleklere götüren öğretim programlarını tek bir raporda görebilir.

Hazırlık düzeyine göre filtreleme

Her mesleğin gerektirdiği hazırlık düzeyi farklıdır. Örneğin immünoloji doktorluğu ile tarım teknisyenliği için gereken yetenekler ve hazırlık süreçleri aynı değildir. KPA, bu bilgiyi Meslekler Listem raporundaki tabloda ayrı bir sütunda gösterir. Raporun filtreleme özelliği, kişisel uyum sıralamasını koruyarak meslekleri hazırlık düzeyine göre sunar.

Binlerce satır kod ve yüz bine yakın veri hücresiyle çalışan KPA algoritması, gençlere özgün ve yaşamlarına katma değeri yüksek bilgilerle rehberlik eder.